NON-VERBAAL: WAT JE ZIET… EN WAT JE DENKT TE ZIEN

13 oktober 2025

Je kunt niet in andermans hoofd kijken, maar heldere vragen en beter luisteren helpen

Taal stuurt gedrag, dus woorden doen ertoe. Daarnaast is er lichaamstaal: oogcontact, houding, mimiek. In het artikel Body Language in Negotiation van het Harvard Program on Negotiation geven de auteurs drie tips voor non-verbale communicatie:

  1. Maak oogcontact. Terwijl 60–70% oogcontact ideaal is, halen de meeste mensen maar 30–60%. Te weinig oogcontact kan ongeïnteresseerd of onzeker overkomen. De kunst is balans: 7 tot 10 seconden oogcontact voelt betrokken, maar niet opdringerig.
  2. Let op je houding en positie. Deze kunnen machtsverschillen verkleinen of juist vergroten. Sta of zit op gelijke hoogte, spiegel subtiel de ander, en vermijd barrières zoals een bureau tussen jullie in.
  3. Ken de grenzen van lichaamstaal. Non-verbale signalen helpen enorm om contact te maken – maar ze kunnen geen fundamentele belangentegenstellingen oplossen. Daar zijn weer andere skills voor nodig. Die je eventueel kunt leren in mijn opleiding Omgevingsprofessional, maar dat terzijde :).

In zijn boek Mindwise laat gedragswetenschapper Nicolas Epley zien dat non-verbale communicatie weliswaar belangrijk is, maar dat we er verdraaid slecht in zijn. Een paar voorbeelden:

  • Mensen overschatten hoe duidelijk hun emoties of bedoelingen overkomen (de spotlight bias).
  • We denken dat onze gezichtsuitdrukking of toon vanzelfsprekend begrepen worden — maar de ander ziet of hoort vaak iets heel anders.
  • Als iemand weinig oogcontact maakt, denken we al snel dat hij ongeïnteresseerd is, terwijl hij misschien gewoon verlegen is of cultureel gewend om minder oogcontact te maken.

Epley toont aan dat echte empathie niet zit in ‘aanvoelen’, maar in vragen en luisteren. Hij noemt dat ‘getting out of your own head’. We zijn geneigd te denken dat empathie een intuïtieve vaardigheid is, maar het is vooral een bewuste keuze om nieuwsgierig te blijven.

In een van zijn onderzoeken liet Epley zien dat zelfs mensen die veel trainen in ‘lezen van emoties’, zoals psychologen of politie-ondervragers, niet beter scoren dan gemiddeld als ze iemands gedachten proberen te raden zonder te vragen.

KORTOM: luisteren doe je met je oren, je ogen EN je gezonde twijfel!
👉 Gebruik lichaamstaal bewust om openheid en gelijkwaardigheid te tonen.
👉 En blijf nieuwsgierig, want wat jij ziet is niet altijd wat de ander bedoelt.

Wil je aan de slag met je eigen gespreksvaardigheden? Doe dan mee met de driedaagse training Stakeholderdialoog. De editie van dit najaar is VOL, maar komend voorjaar kan je weer meedoen!

Bronnen:

Artikel Harvard, Program on Negotiation:
https://www.pon.harvard.edu/daily/negotiation-skills-daily/build-rapport-without-saying-a-word-nb/

Nicolas Epley, Mindwise (How we understand what others think, believe, feel and want):
https://www.nicholasepley.com/content/book